Thuế tối thiểu toàn cầu: QDMTT, IIR và lộ trình tuân thủ của tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam
Trả lời nhanh
Từ năm tài chính 2024, Việt Nam áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết 107/2023/QH15. Hướng dẫn chi tiết được ban hành tại Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Đối tượng áp dụng là các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm liền kề trước đó.
Việt Nam áp dụng hai quy định:
QDMTT (thuế tối thiểu nội địa đạt chuẩn): đơn vị thành viên tại Việt Nam có thuế suất thực tế dưới 15% phải nộp thuế bổ sung tại Việt Nam cho đủ 15%.
IIR (quy tắc tổng hợp thu nhập chịu thuế): công ty mẹ tại Việt Nam nộp thuế bổ sung cho phần thu nhập của công ty con ở nước ngoài có thuế suất thực tế dưới 15%.
Theo Cục Thuế, đến ngày 10/7/2026 đã có 1.654 tập đoàn kê khai QDMTT tại Việt Nam. Ngoài nghĩa vụ nộp thuế, tập đoàn còn phải thông báo đơn vị kê khai và nộp Tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu (GIR).
Vì sao đây là chủ đề trọng yếu trong nhiều năm tới?
Thuế tối thiểu toàn cầu không phải chính sách "một lần". Đây là khung thuế mới đi kèm doanh nghiệp FDI lớn trong suốt thời gian hoạt động tại Việt Nam, vì ba lý do:
Ưu đãi thuế truyền thống bị "vô hiệu hóa" một phần. Doanh nghiệp được miễn giảm thuế TNDN, hưởng thuế suất 10% vẫn có thể phải nộp bổ sung lên 15% nếu thuộc tập đoàn đủ ngưỡng.
Quy định tiếp tục được hoàn thiện. Việt Nam đang sửa đổi để phù hợp với hướng dẫn mới của OECD. Bộ Tài chính đang đề xuất điều chỉnh một số thời hạn và thủ tục kê khai.
Cơ quan thuế đang đẩy mạnh quản lý. Dữ liệu QDMTT và GIR sẽ được dùng để quản lý rủi ro và trao đổi thông tin quốc tế.
Ai thuộc diện áp dụng?
Đối tượng | Nghĩa vụ chính |
Đơn vị thành viên tại Việt Nam của tập đoàn đa quốc gia đủ ngưỡng (ví dụ công ty con FDI) | Tính thuế suất thực tế tại Việt Nam. Nếu dưới 15%, kê khai và nộp QDMTT. Thông báo đơn vị kê khai |
Công ty mẹ tối cao hoặc công ty mẹ trung gian tại Việt Nam của tập đoàn đủ ngưỡng có công ty con ở nước ngoài | Áp dụng IIR với phần thu nhập của công ty con ở nước ngoài có thuế suất thực tế thấp |
Tập đoàn có đơn vị thành viên tại Việt Nam | Nộp hoặc chỉ định đơn vị nộp GIR, hoặc thông báo trường hợp GIR được nộp ở nước khác theo cơ chế trao đổi thông tin |
Một số đơn vị được loại trừ theo quy định, như tổ chức chính phủ, tổ chức quốc tế, tổ chức phi lợi nhuận, quỹ hưu trí và quỹ đầu tư là công ty mẹ tối cao.
Cách tính: nguyên lý cơ bản
Xác định thu nhập theo quy tắc GloBE của các đơn vị thành viên tại Việt Nam, xuất phát từ báo cáo tài chính dùng để hợp nhất, sau đó điều chỉnh theo quy định.
Xác định thuế được tính (covered taxes), chủ yếu là thuế TNDN đã ghi nhận, có điều chỉnh thuế hoãn lại.
Thuế suất thực tế bằng thuế được tính chia cho thu nhập theo quy tắc GloBE, tính gộp cho tất cả đơn vị thành viên tại Việt Nam.
Tỷ lệ thuế bổ sung bằng 15% trừ thuế suất thực tế.
Lợi nhuận vượt trội bằng thu nhập GloBE trừ phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất (SBIE), được tính theo chi phí tiền lương và giá trị tài sản hữu hình.
Thuế bổ sung bằng tỷ lệ thuế bổ sung nhân với lợi nhuận vượt trội.
Ví dụ đơn giản hóa:
Chỉ tiêu | Giá trị |
Thu nhập GloBE tại Việt Nam | 1.000 tỷ đồng |
Thuế được tính (đang hưởng ưu đãi) | 50 tỷ đồng |
Thuế suất thực tế | 5% |
Tỷ lệ thuế bổ sung | 10% |
Phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất (giả định) | 200 tỷ đồng |
Lợi nhuận vượt trội | 800 tỷ đồng |
QDMTT phải nộp tại Việt Nam | 80 tỷ đồng |
Ví dụ chưa tính các điều chỉnh chi tiết theo quy định. Tuy vậy, ví dụ cho thấy doanh nghiệp càng có nhiều lao động và tài sản thực tại Việt Nam thì phần thuế bổ sung càng giảm.
Lộ trình tuân thủ đề xuất cho công ty con tại Việt Nam
Xác định tập đoàn có thuộc diện áp dụng không: đối chiếu doanh thu hợp nhất 4 năm gần nhất với ngưỡng 750 triệu euro.
Lập sơ đồ đơn vị thành viên tại Việt Nam: công ty con, chi nhánh, cơ sở thường trú, liên doanh.
Thu thập dữ liệu sớm: báo cáo tài chính dùng để hợp nhất, dữ liệu thuế hoãn lại, chi phí tiền lương, tài sản hữu hình.
Tính thử thuế suất thực tế và thuế bổ sung, kể cả cho các năm tới khi ưu đãi thay đổi.
Phối hợp với công ty mẹ: thống nhất đơn vị kê khai, phương án nộp GIR, số liệu dùng chung.
Theo dõi thời hạn: thông báo, kê khai QDMTT, nộp GIR. Lưu ý các đề xuất điều chỉnh thời hạn năm đầu.
Đánh giá lại chiến lược ưu đãi: cân nhắc các cơ chế hỗ trợ không phải ưu đãi thuế TNDN, như Quỹ Hỗ trợ đầu tư.
Tình huống minh họa
Công ty EE là công ty con của một tập đoàn Nhật Bản có doanh thu hợp nhất khoảng 3 tỷ euro. Công ty đang hưởng thuế suất ưu đãi 10% và miễn giảm thuế TNDN theo dự án tại khu kinh tế. Thuế suất thực tế năm 2024 của nhóm đơn vị tại Việt Nam chỉ khoảng 4%.
Sau khi tính toán theo quy tắc GloBE, công ty EE được chỉ định là đơn vị kê khai QDMTT tại Việt Nam. Số thuế bổ sung lên tới hàng chục tỷ đồng mỗi năm.
Tập đoàn đã thực hiện các bước sau:
lập quy trình thu thập dữ liệu chung với công ty mẹ;
tính lại phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất cho kế hoạch mở rộng nhà máy;
đánh giá khả năng tiếp cận các cơ chế hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư cho dự án mới.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI nào phải nộp thuế tối thiểu toàn cầu?
Đơn vị thành viên tại Việt Nam của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm liền kề trước, nếu thuế suất thực tế tại Việt Nam dưới 15%.
QDMTT và IIR khác nhau thế nào?
QDMTT là thuế bổ sung do đơn vị tại Việt Nam nộp cho chính phần thu nhập tại Việt Nam. IIR là thuế bổ sung do công ty mẹ tại Việt Nam nộp cho thu nhập của công ty con ở nước ngoài có thuế suất thấp.
Doanh nghiệp đang được miễn thuế TNDN có phải nộp QDMTT không?
Có thể có. Nếu thuộc tập đoàn đủ ngưỡng và thuế suất thực tế tại Việt Nam dưới 15%, doanh nghiệp vẫn phải nộp thuế bổ sung dù đang hưởng ưu đãi.
GIR là gì?
GIR là Tờ khai thông tin thuế tối thiểu toàn cầu. Tờ khai này cung cấp thông tin về tập đoàn, thuế suất thực tế và thuế bổ sung theo từng quốc gia. Theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP, GIR nộp chậm nhất 18 tháng sau ngày kết thúc năm tài chính với năm đầu tiên thuộc diện áp dụng và 15 tháng với các năm tiếp theo.
Căn cứ pháp lý
Nghị quyết 107/2023/QH15 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.
Nghị định 236/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Nghị quyết 107/2023/QH15.
Mô hình quy tắc GloBE và hướng dẫn hành chính của OECD (tham khảo).
Nghị định 182/2024/NĐ-CP về Quỹ Hỗ trợ đầu tư.
W&A đồng hành cùng doanh nghiệp
Thuế tối thiểu toàn cầu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa công ty con tại Việt Nam và công ty mẹ ở nước ngoài, giữa kế toán hợp nhất và thuế địa phương. W&A hỗ trợ:
Đánh giá phạm vi áp dụng và lập sơ đồ đơn vị thành viên tại Việt Nam.
Tính toán thuế suất thực tế, thuế bổ sung QDMTT, kể cả mô phỏng cho các năm tới.
Thông báo đơn vị kê khai, kê khai QDMTT và GIR đúng thời hạn, phối hợp với tư vấn của công ty mẹ.
Đánh giá lại chiến lược ưu đãi đầu tư trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu.
Cập nhật quy định mới và hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế.
Bình luận