Khi chính sách giảm thuế GTGT kết thúc: chuyển đổi thuế suất và điều khoản thuế trong hợp đồng dài hạn

Trả lời nhanh

Kể từ năm 2022, chính sách giảm 2% thuế GTGT (từ 10% xuống 8%) đã được áp dụng qua nhiều đợt nối tiếp. Đợt hiện hành theo Nghị quyết 204/2025/QH15 kéo dài đến hết ngày 31/12/2026.

Mỗi lần chính sách kết thúc, gia hạn hay thay đổi phạm vi, doanh nghiệp đều phải xử lý cùng một nhóm vấn đề:

• thuế suất áp dụng cho giao dịch "vắt" qua thời điểm chuyển đổi;

• điều chỉnh hóa đơn, hàng bán bị trả lại;

• giá trong hợp đồng dài hạn;

• cấu hình hệ thống bán hàng.

Nguyên tắc cốt lõi:

• thuế suất gắn với thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế, tức thời điểm lập hóa đơn đúng quy định;

• hợp đồng nên ghi giá chưa bao gồm thuế GTGT, kèm điều khoản thuế áp dụng theo quy định tại thời điểm lập hóa đơn.

Doanh nghiệp làm đúng hai điều này thì dù chính sách kết thúc hay kéo dài, rủi ro đều được kiểm soát.

Vì sao đây là bài toán lặp lại?

Chính sách giảm thuế GTGT được thiết kế là biện pháp hỗ trợ có thời hạn, gia hạn theo từng giai đoạn: Nghị quyết 43/2022/QH15, 101/2023/QH15, 110/2023/QH15, 142/2024/QH15, 174/2024/QH15 và 204/2025/QH15. Phạm vi hàng hóa được giảm cũng thay đổi qua từng đợt.

Với hợp đồng kéo dài nhiều năm, chẳng hạn hợp đồng bảo trì, thuê dịch vụ, cung cấp hàng hóa theo khung, gần như chắc chắn sẽ có ít nhất một lần thuế suất thay đổi trong thời gian thực hiện. Doanh nghiệp xử lý vấn đề này một lần cho bài bản sẽ dùng được cho mọi đợt thay đổi sau.

Ba nguyên tắc chuyển tiếp

1. Thuế suất theo thời điểm lập hóa đơn đúng quy định.

• Hàng hóa giao, dịch vụ hoàn thành và hóa đơn được lập đúng thời điểm trong thời gian chính sách còn hiệu lực: áp dụng thuế suất giảm.

• Nghĩa vụ thuế phát sinh sau khi chính sách hết hiệu lực: áp dụng thuế suất thông thường.

Doanh nghiệp không được "kéo" hóa đơn về trước để hưởng thuế suất thấp, cũng không được "đẩy" hóa đơn ra sau để lách quy định.

2. Điều chỉnh, trả lại hàng theo hóa đơn gốc. Theo nguyên tắc được áp dụng ở các đợt giảm thuế trước, khi hàng hóa, dịch vụ đã lập hóa đơn với thuế suất giảm sau đó bị trả lại hoặc điều chỉnh, thuế suất trên hóa đơn điều chỉnh theo thuế suất của hóa đơn gốc. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản hướng dẫn của đợt cụ thể.

3. Phân biệt rõ khoản thu trước. Tiền ứng trước, tiền thanh toán trước cho dịch vụ phải lập hóa đơn tại thời điểm thu tiền. Riêng tiền đặt cọc theo Bộ luật Dân sự để bảo đảm thực hiện hợp đồng dịch vụ thì chưa phải lập hóa đơn khi nhận cọc. Ranh giới này quyết định khoản thu nằm ở bên nào của thời điểm chuyển đổi.

Hợp đồng dài hạn: điều khoản thuế nên viết thế nào?

Cách ghi giá	Rủi ro khi thuế suất thay đổi	Khuyến nghị
"Giá đã bao gồm thuế GTGT 8%"	Khi thuế suất tăng, người bán phải tự gánh phần chênh lệch hoặc phát sinh tranh chấp	Không nên dùng cho hợp đồng dài hạn
"Giá trọn gói đã bao gồm mọi loại thuế"	Người bán chịu toàn bộ rủi ro thay đổi chính sách thuế	Chỉ dùng khi đã định giá rủi ro
"Giá chưa bao gồm thuế GTGT; thuế GTGT tính theo thuế suất có hiệu lực tại thời điểm lập hóa đơn theo quy định"	Hai bên tự động áp dụng đúng thuế suất	Khuyến nghị cho mọi hợp đồng dài hạn

Ngoài điều khoản giá, hợp đồng dài hạn nên có thêm:

• Điều khoản thay đổi pháp luật: cơ chế điều chỉnh khi chính sách thuế thay đổi làm ảnh hưởng đáng kể đến nghĩa vụ của các bên.

• Điều khoản hóa đơn: thời điểm lập hóa đơn gắn với mốc nghiệm thu, bàn giao cụ thể.

• Điều khoản điều chỉnh hóa đơn sai thuế suất: trách nhiệm phối hợp, thời hạn xử lý.

Với hợp đồng có yếu tố nhà nước, như hợp đồng theo kết quả đấu thầu, giá thường đã được "chốt" theo dự toán. Điều chỉnh giá do thay đổi thuế suất phải tuân theo quy định về đấu thầu và nội dung hợp đồng đã ký. Vì vậy, doanh nghiệp càng cần rà soát kỹ từ trước.

Tình huống minh họa

Công ty T ký hợp đồng bảo trì hệ thống 24 tháng, bắt đầu từ tháng 7/2026. Phí hằng tháng ghi là 108 triệu đồng "đã bao gồm thuế GTGT 8%".

Nếu từ 01/01/2027 thuế suất trở lại 10% mà giá vẫn giữ 108 triệu đồng:

• doanh thu chưa thuế của Công ty T giảm từ 100 triệu đồng xuống khoảng 98,18 triệu đồng mỗi tháng;

• với 18 tháng còn lại, công ty mất khoảng 32,7 triệu đồng doanh thu, tương đương gần 1,8% giá trị hợp đồng.

Con số này không lớn với một hợp đồng. Nhưng với doanh nghiệp có hàng trăm hợp đồng tương tự, tác động lên biên lợi nhuận là đáng kể.

Nếu hợp đồng ghi "100 triệu đồng chưa thuế GTGT, thuế GTGT theo quy định tại thời điểm lập hóa đơn", toàn bộ vấn đề được giải quyết tự động.

Checklist chuẩn bị trước mỗi mốc thay đổi thuế suất

1. Rà soát danh mục hợp đồng đang thực hiện, đánh dấu hợp đồng ghi giá đã gồm thuế GTGT.

2. Chủ động đàm phán phụ lục hợp đồng với khách hàng lớn trước mốc chuyển đổi.

3. Khóa chặt thời điểm lập hóa đơn các giao dịch cuối kỳ. Đối chiếu biên bản nghiệm thu, giao nhận.

4. Cập nhật cấu hình thuế suất trên phần mềm hóa đơn, máy tính tiền, website bán hàng.

5. Cập nhật bảng giá niêm yết và thông báo cho khách hàng, nhà phân phối.

6. Chuẩn bị quy trình xử lý hàng trả lại, điều chỉnh hóa đơn sau mốc chuyển đổi.

7. Theo dõi sát thông tin về việc gia hạn hoặc thay đổi phạm vi chính sách. Nếu được gia hạn, rà soát lại danh mục hàng hóa được giảm của đợt mới.

Câu hỏi thường gặp

Chính sách giảm thuế GTGT hiện hành áp dụng đến khi nào?

Theo Nghị quyết 204/2025/QH15, đến hết ngày 31/12/2026. Doanh nghiệp cần theo dõi các nghị quyết mới về việc gia hạn hoặc điều chỉnh.

Hàng giao tháng 12 nhưng xuất hóa đơn tháng 1 năm sau thì áp thuế suất nào?

Thuế suất xác định theo thời điểm lập hóa đơn đúng quy định. Nếu hàng giao trong tháng 12 thì hóa đơn phải được lập trong tháng 12, khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng. Lập hóa đơn trễ sang tháng 1 là vi phạm thời điểm lập hóa đơn.

Hàng đã bán với thuế suất 8% bị trả lại sau khi chính sách hết hiệu lực thì sao?

Theo nguyên tắc áp dụng ở các đợt trước, hóa đơn điều chỉnh theo thuế suất của hóa đơn gốc. Doanh nghiệp cần đối chiếu hướng dẫn cụ thể của từng đợt.

Hợp đồng ghi giá đã bao gồm thuế GTGT 8% có được tự động điều chỉnh không?

Không, nếu hợp đồng không có điều khoản điều chỉnh. Các bên cần đàm phán phụ lục, hoặc người bán phải chấp nhận giảm doanh thu chưa thuế.

Căn cứ pháp lý

• Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP về giảm thuế GTGT.

• Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15.

• Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử.

• Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005 (về giao kết, điều chỉnh hợp đồng).

W&A đồng hành cùng doanh nghiệp

Thay đổi thuế suất là chuyện lặp lại. Doanh nghiệp chuẩn bị bài bản một lần sẽ không còn lúng túng ở những lần sau. W&A hỗ trợ:

• Rà soát danh mục hợp đồng và xác định hợp đồng có rủi ro khi thuế suất thay đổi.

• Soạn thảo điều khoản giá, thuế và thay đổi pháp luật cho hợp đồng mẫu và phụ lục hợp đồng.

• Tư vấn thời điểm lập hóa đơn, xử lý hóa đơn điều chỉnh trong giai đoạn chuyển tiếp.

• Rà soát danh mục hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế mỗi khi chính sách được gia hạn hoặc thay đổi phạm vi.

• Hỗ trợ đàm phán với khách hàng, nhà cung cấp khi phát sinh tranh chấp về giá do thay đổi thuế suất.