Thanh tra thuế 2026 tập trung vào đâu? Tự đánh giá rủi ro trước khi đoàn thanh tra đến
Trả lời nhanh
Năm 2026, ngành thuế chuyển hẳn sang kiểm tra dựa trên quản lý rủi ro. Nền tảng là dữ liệu hóa đơn điện tử, dòng tiền qua ngân hàng và thông tin liên ngành.
Cục Thuế đã phê duyệt kế hoạch kiểm tra đối với 11.115 doanh nghiệp. Các chuyên đề được ưu tiên gồm:
hoàn thuế GTGT;
hóa đơn điện tử;
giao dịch liên kết;
thương mại điện tử;
bất động sản, khoáng sản, xăng dầu.
Ngoài ra, cơ quan thuế đặc biệt chú ý đến doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng, hoặc có doanh thu tăng đột biến.
Doanh nghiệp không cần chờ quyết định kiểm tra mới bắt đầu chuẩn bị. Bộ câu hỏi tự đánh giá trong bài này giúp nhận diện sớm những điểm cơ quan thuế nhiều khả năng sẽ hỏi đến.
Bức tranh thanh tra, kiểm tra thuế năm 2026
Theo Cục Thuế, năm 2026 toàn ngành được giao 58.076 cuộc kiểm tra cho 34 Thuế tỉnh, thành phố và các Thuế cơ sở. Kế hoạch kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế bao gồm 11.115 doanh nghiệp.
Sáu tháng đầu năm, qua hơn 26.000 cuộc kiểm tra, cơ quan thuế đã kiến nghị xử lý trên 34.258 tỷ đồng.
Riêng chuyên đề giao dịch liên kết, chống chuyển giá, cơ quan thuế đã kiểm tra 87 doanh nghiệp. Kết quả:
truy thu, truy hoàn và phạt 1.062,33 tỷ đồng;
giảm lỗ 5.970,91 tỷ đồng;
điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 3.181,93 tỷ đồng.
Tính trung bình, mỗi doanh nghiệp bị kiểm tra giao dịch liên kết phải nộp thêm hơn 12 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở các con số, mà ở phương pháp. Cơ quan thuế không còn chọn doanh nghiệp theo lịch luân phiên. Họ đối chiếu dữ liệu hóa đơn với tờ khai và dòng tiền, sau đó chọn ra những hồ sơ có dấu hiệu bất thường. Luật Quản lý thuế 2025 cũng cho phép phân nhóm người nộp thuế theo lịch sử tuân thủ và ưu tiên kiểm tra từ xa trên dữ liệu điện tử.
Tám nhóm trọng tâm năm 2026
Nhóm | Vì sao bị chú ý | Cơ quan thuế thường xem xét |
Doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng | Lỗ kéo dài nhưng vẫn duy trì, mở rộng hoạt động | Chi phí nội bộ: lãi vay, phí dịch vụ, phí bản quyền trả bên liên kết |
Giao dịch liên kết | Rủi ro chuyển lợi nhuận ra nước ngoài | Hồ sơ xác định giá, khống chế chi phí lãi vay, bản chất dịch vụ nội bộ tập đoàn |
Hoàn thuế GTGT | Rủi ro gian lận hoàn thuế qua hóa đơn khống | Chuỗi cung ứng, tính có thật của giao dịch, dòng tiền |
Hóa đơn điện tử | Mua bán hóa đơn, hóa đơn từ doanh nghiệp "ma" | Người bán rủi ro cao, hóa đơn lập sai thời điểm, ký số lệch ngày |
Thương mại điện tử, kinh tế số | Doanh thu khó kiểm soát, giao dịch xuyên biên giới | Doanh thu trên sàn so với kê khai, thuế nhà thầu với nhà cung cấp nước ngoài |
Doanh thu tăng đột biến | Biến động bất thường so với lịch sử và ngành | Thời điểm ghi nhận doanh thu, giá vốn, khách hàng mới |
Bất động sản, chuyển nhượng vốn | Giá trị giao dịch lớn, dễ kê khai thấp giá | Giá chuyển nhượng, nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng vốn |
Ngành rủi ro cao | Sắt thép phế liệu, vàng bạc, xây dựng – lắp đặt, BOT, bảo hiểm, golf, xăng dầu, khoáng sản | Doanh thu, giá vốn, hóa đơn đầu vào theo đặc thù từng ngành |
Cục Thuế cũng đã ban hành Công văn 1927/CT-KTr ngày 31/3/2026, yêu cầu tăng cường quản lý doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng. Văn bản nhấn mạnh việc rà soát các khoản chi phí lớn, giao dịch liên kết và chi phí nội bộ như lãi vay, phí dịch vụ, phí bản quyền.
Bộ 10 câu hỏi tự đánh giá rủi ro
Nếu doanh nghiệp trả lời "có" từ ba câu trở lên, khả năng cao doanh nghiệp đã nằm trong vùng chú ý của hệ thống quản lý rủi ro.
Doanh nghiệp lỗ từ ba năm trở lên nhưng vẫn tăng doanh thu hoặc mở rộng đầu tư?
Biên lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với doanh nghiệp cùng ngành?
Có trả phí dịch vụ, phí quản lý, phí bản quyền hoặc lãi vay cho công ty mẹ, bên liên kết?
Doanh thu năm 2026 tăng hoặc giảm trên 30% so với năm trước mà không có giải thích rõ ràng?
Có đề nghị hoàn thuế GTGT với số tiền lớn hoặc thường xuyên?
Có hóa đơn đầu vào từ nhà cung cấp đã ngừng hoạt động hoặc bị cảnh báo rủi ro?
Doanh thu trên hóa đơn điện tử, tờ khai GTGT và báo cáo tài chính chưa khớp nhau?
Có bán hàng qua sàn thương mại điện tử hoặc mua dịch vụ số từ nhà cung cấp nước ngoài?
Có chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng dự án hoặc tái cấu trúc trong ba năm gần đây?
Có sai sót các năm trước đã biết nhưng chưa khai bổ sung?
Khi nhận quyết định kiểm tra: bảy nguyên tắc ứng xử
Đọc kỹ quyết định. Xác định rõ phạm vi (sắc thuế, kỳ tính thuế), thời hạn kiểm tra và thành phần đoàn. Doanh nghiệp chỉ có nghĩa vụ cung cấp tài liệu trong phạm vi quyết định.
Chỉ định một đầu mối duy nhất làm việc với đoàn. Mọi tài liệu cung cấp đều phải được ghi nhận lại.
Chuẩn bị hồ sơ điện tử có hệ thống: sổ sách, hóa đơn, hợp đồng, hồ sơ giao dịch liên kết, sắp xếp theo đúng nội dung đoàn yêu cầu.
Giải trình bằng văn bản, kèm căn cứ pháp lý. Tránh giải thích miệng cho những vấn đề phức tạp.
Không ký biên bản khi chưa đồng ý. Doanh nghiệp có quyền bảo lưu ý kiến và ghi rõ ý kiến khác vào biên bản.
Cân nhắc tự điều chỉnh kịp thời những sai sót rõ ràng. Thời điểm khai bổ sung so với thời điểm có quyết định kiểm tra ảnh hưởng trực tiếp đến mức xử phạt.
Bảo vệ quyền khiếu nại, khởi kiện đối với kết luận và quyết định xử lý không đúng. Mọi trao đổi cần được lưu bằng văn bản.
Tình huống minh họa
Công ty G, vốn FDI, lỗ năm năm liên tiếp nhưng vẫn mở rộng nhà máy. Hằng năm, công ty trả công ty mẹ phí bản quyền bằng 3% doanh thu và phí dịch vụ quản lý.
Hồ sơ này hội tụ ba dấu hiệu rủi ro: lỗ kéo dài, giao dịch liên kết và chi phí nội bộ lớn. Đây đúng là nhóm được nêu tại Công văn 1927/CT-KTr.
Trước khi có quyết định kiểm tra, Công ty G đã chủ động thực hiện ba việc:
cập nhật nghiên cứu so sánh (benchmarking) cho biên lợi nhuận;
lập hồ sơ chứng minh lợi ích thực tế của từng dịch vụ nhận từ công ty mẹ: báo cáo, email, nhân sự thực hiện, kết quả;
rà soát nghĩa vụ thuế nhà thầu đã khấu trừ trên phí bản quyền.
Khi cơ quan thuế đến, phần lớn câu hỏi đã có câu trả lời bằng hồ sơ. Phạm vi điều chỉnh vì thế được thu hẹp đáng kể so với những doanh nghiệp bị động.
Câu hỏi thường gặp
Năm 2026, doanh nghiệp nào dễ bị kiểm tra thuế nhất?
Doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng, có giao dịch liên kết, có hồ sơ hoàn thuế GTGT lớn, hoặc hoạt động trong các ngành rủi ro cao như bất động sản, thương mại điện tử, xăng dầu, khoáng sản, sắt thép phế liệu.
Cơ quan thuế chọn doanh nghiệp để kiểm tra như thế nào?
Chủ yếu dựa trên quản lý rủi ro: đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử với tờ khai và dòng tiền qua ngân hàng, kết hợp phân nhóm người nộp thuế theo lịch sử tuân thủ.
Có nên tự khai bổ sung trước khi bị kiểm tra không?
Với sai sót đã xác định rõ, khai bổ sung sớm thường giúp giảm đáng kể rủi ro bị xử phạt. Doanh nghiệp vẫn phải nộp số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp. Cần lưu ý thời hạn khai bổ sung hiện là 5 năm.
Doanh nghiệp có được từ chối ký biên bản kiểm tra không?
Doanh nghiệp có quyền bảo lưu ý kiến, giải trình và ghi rõ ý kiến không đồng ý. Doanh nghiệp cũng có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử lý theo quy định.
Căn cứ pháp lý
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.
Công văn 1927/CT-KTr ngày 31/3/2026 của Cục Thuế.
W&A đồng hành cùng doanh nghiệp
Kết quả một cuộc kiểm tra thuế phần lớn được quyết định trước khi đoàn kiểm tra đến. W&A hỗ trợ doanh nghiệp ở cả hai giai đoạn, trước và trong khi kiểm tra:
Rà soát sức khỏe thuế (Tax Health Check): đánh giá rủi ro theo đúng các chuyên đề cơ quan thuế đang ưu tiên, lượng hóa nghĩa vụ tiềm ẩn và đề xuất khắc phục.
Giao dịch liên kết: cập nhật hồ sơ xác định giá, nghiên cứu so sánh và hồ sơ chứng minh lợi ích dịch vụ nội bộ tập đoàn.
Đồng hành trong suốt cuộc kiểm tra: chuẩn bị hồ sơ, soạn văn bản giải trình, tham gia làm việc với đoàn kiểm tra.
Dịch vụ luật sư thuế: đại diện khiếu nại, đối thoại và khởi kiện đối với kết luận, quyết định xử lý thuế.
Khai bổ sung và điều chỉnh chủ động: xử lý sai sót các năm trước trong thời hạn 5 năm, giảm thiểu rủi ro xử phạt.
Bình luận