Thuế tiêu thụ đặc biệt 2026: các mặt hàng mới chịu thuế và tác động đến giá vốn

Trả lời nhanh

Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế luật năm 2008. Bốn thay đổi lớn nhất:

• Nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml được bổ sung vào diện chịu thuế, với thuế suất 8% từ 01/01/2027 và 10% từ 01/01/2028.

• Bia và rượu từ 20 độ trở lên tăng từ 65% (năm 2026) lên 90% (năm 2031), mỗi năm tăng 5%. Rượu dưới 20 độ tăng từ 35% lên 60%.

• Thuốc lá giữ thuế suất 75%, cộng thêm mức thuế tuyệt đối từ 2.000 đồng/bao (năm 2027) đến 10.000 đồng/bao (năm 2031).

• Cơ chế khấu trừ, hoàn thuế được mở rộng, bao gồm trường hợp doanh nghiệp giải thể, phá sản còn số thuế chưa khấu trừ hết.

Với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, đây là thay đổi tác động trực tiếp đến giá vốn, giá bán và kế hoạch sản phẩm trong 5 năm tới.

Bức tranh tổng thể: lộ trình thay vì "cú sốc"

Điểm đáng chú ý của luật mới là cách tiếp cận theo lộ trình. Thay vì tăng thuế một lần, phần lớn mức tăng được dàn trải từ 2027 đến 2031. Doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị, nhưng cũng không còn lý do để bị động.

Mặt hàng	2026	2027	2028	2031
Bia	65%	70%	75%	90%
Rượu từ 20 độ trở lên	65%	70%	75%	90%
Rượu dưới 20 độ	35%	40%	45%	60%
Thuốc lá điếu	75%	75% + 2.000 đồng/bao	75% + mức tuyệt đối theo lộ trình	75% + 10.000 đồng/bao
Nước giải khát có đường trên 5g/100ml	Chưa thu	8%	10%	10%

Ghi chú: các mức trung gian của rượu, bia tăng đều 5%/năm. Mức thuế tuyệt đối với thuốc lá tăng theo lộ trình quy định tại Điều 8 Luật Thuế TTĐB 2025.

Ngoài ra, danh mục chịu thuế tiếp tục bao gồm các nhóm quen thuộc: xe có động cơ dưới 24 chỗ, máy bay, du thuyền, xăng các loại, bài lá, vàng mã và các dịch vụ như kinh doanh casino, golf. Với điều hòa nhiệt độ, luật xác định rõ phạm vi chịu thuế theo công suất, từ 24.000 BTU đến 90.000 BTU.

Nước giải khát có đường: mặt hàng mới, tác động rộng

Theo Luật, nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hàm lượng đường trên 5g/100ml chịu thuế. Phạm vi này rộng hơn nhiều người nghĩ. Ngoài nước ngọt có ga, nó có thể bao gồm:

• nước tăng lực, nước thể thao;

• trà, cà phê đóng chai;

• nước trái cây, đồ uống từ ngũ cốc;

miễn là thuộc phạm vi nước giải khát theo TCVN và vượt ngưỡng đường.

Một tác động đã xảy ra ngay trong năm 2026: Bộ Tài chính xác nhận mặt hàng này không được giảm 2% thuế GTGT theo Nghị quyết 204/2025/QH15, dù thuế TTĐB đến 2027 mới thu. Doanh nghiệp đồ uống nào đã áp nhầm thuế suất 8% cho các sản phẩm này cần xử lý lại hóa đơn và kê khai bổ sung.

Ví dụ tác động đến giá: một sản phẩm có giá bán chưa thuế 10.000 đồng/chai.

Năm	Thuế TTĐB	Giá tính thuế GTGT	Thuế GTGT (10%)	Giá đã gồm thuế	Tăng so với 2026
2026	0	10.000	1.000	11.000	–
2027	800	10.800	1.080	11.880	+8%
2028	1.000	11.000	1.100	12.100	+10%

Lưu ý hiệu ứng "thuế chồng thuế": thuế GTGT được tính trên giá đã bao gồm thuế TTĐB. Vì vậy, mức tăng giá cuối cùng bằng đúng thuế suất TTĐB, không thấp hơn.

Năm việc doanh nghiệp nên chuẩn bị ngay

1. Rà soát danh mục sản phẩm theo ngưỡng 5g/100ml. Kiểm nghiệm hàm lượng đường thực tế, đối chiếu với nhãn và hồ sơ công bố sản phẩm. Sản phẩm sát ngưỡng là nhóm cần quyết định sớm: giữ công thức hay điều chỉnh.

2. Cân nhắc cải tiến công thức. Giảm đường xuống dưới ngưỡng, hoặc phát triển dòng sản phẩm ít đường, không đường. Đây là hướng mà chính sách muốn khuyến khích. Cần lưu ý thời gian thử nghiệm, đăng ký công bố lại và thay đổi bao bì.

3. Xây dựng lại mô hình giá theo lộ trình 5 năm. Với rượu, bia, thuốc lá, thuế tăng hằng năm. Bài toán định giá, biên lợi nhuận và ngân sách marketing cần được lập cho cả giai đoạn 2027–2031, không chỉ cho năm tới.

4. Rà soát hợp đồng phân phối. Bổ sung điều khoản điều chỉnh giá khi chính sách thuế thay đổi, phân định rõ bên chịu chi phí thuế tăng thêm và thời điểm áp dụng giá mới.

5. Cẩn trọng với giá tính thuế khi bán qua công ty thương mại liên kết. Luật có quy định riêng về giá tính thuế TTĐB khi cơ sở sản xuất bán hàng qua cơ sở kinh doanh thương mại có quan hệ liên kết. Đây là điểm cơ quan thuế và hải quan thường kiểm tra kỹ. Cấu trúc phân phối nội bộ tập đoàn cần được đánh giá lại dưới góc độ thuế TTĐB và giao dịch liên kết.

Những điểm có lợi cho doanh nghiệp

Luật mới không chỉ tăng thuế, mà còn tháo gỡ nhiều vướng mắc:

• Mở rộng khấu trừ và hoàn thuế TTĐB, bao gồm nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu; doanh nghiệp giải thể, phá sản còn số thuế chưa khấu trừ hết; và hoàn thuế theo điều ước quốc tế.

• Bổ sung một số trường hợp không chịu thuế, giúp giảm tranh chấp về phân loại.

• Quy định rõ hơn về căn cứ tính thuế, giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi xác định nghĩa vụ.

Tình huống minh họa

Công ty N sản xuất trà đóng chai, có 12 mã sản phẩm. Khi kiểm nghiệm, 7 mã có hàm lượng đường từ 6–9g/100ml, 2 mã ở mức 5,2–5,5g/100ml.

Công ty đã có ba quyết định:

• giữ nguyên công thức với 7 mã "đậm vị" và lên kế hoạch tăng giá theo lộ trình;

• điều chỉnh công thức 2 mã sát ngưỡng xuống dưới 5g/100ml, hoàn tất công bố lại trong năm 2026;

• tung thêm dòng không đường để giữ thị phần.

Song song, công ty rà soát hợp đồng với 40 nhà phân phối để bổ sung điều khoản điều chỉnh giá, và xử lý lại hóa đơn năm 2026 đã áp nhầm thuế GTGT 8%.

Câu hỏi thường gặp

Nước ngọt có đường bắt đầu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt từ khi nào?

Từ 01/01/2027 với thuế suất 8%, và 10% từ 01/01/2028. Điều kiện là sản phẩm thuộc nước giải khát theo TCVN và có hàm lượng đường trên 5g/100ml.

Thuế bia năm 2027 là bao nhiêu?

70%, tăng từ 65% của năm 2026, và tiếp tục tăng 5%/năm đến 90% vào năm 2031.

Thuốc lá có tăng thuế suất tỷ lệ không?

Không. Thuế suất giữ ở 75%, nhưng bổ sung mức thuế tuyệt đối từ 2.000 đồng/bao năm 2027, tăng dần đến 10.000 đồng/bao năm 2031.

Doanh nghiệp giải thể còn thuế TTĐB chưa khấu trừ hết có được hoàn không?

Có. Đây là trường hợp được bổ sung tại Luật Thuế TTĐB 2025, theo điều kiện và thủ tục quy định.

Căn cứ pháp lý

• Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 ngày 14/6/2025 (Điều 2, Điều 8).

• Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP về giảm thuế GTGT.

• Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15.

• Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.

W&A đồng hành cùng doanh nghiệp

Thuế tiêu thụ đặc biệt tác động trực tiếp đến giá bán và biên lợi nhuận. Với ngành đồ uống, rượu bia, thuốc lá, đây là một trong những biến số chiến lược quan trọng nhất của 5 năm tới. W&A hỗ trợ doanh nghiệp:

• Rà soát danh mục sản phẩm và xác định phạm vi chịu thuế TTĐB theo luật mới.

• Mô hình hóa tác động thuế đến giá vốn, giá bán và biên lợi nhuận theo lộ trình 2027–2031.

• Đánh giá cấu trúc phân phối nội bộ tập đoàn dưới góc độ giá tính thuế TTĐB và giao dịch liên kết.

• Rà soát hợp đồng phân phối, đại lý: bổ sung cơ chế điều chỉnh giá khi chính sách thuế thay đổi.

• Khấu trừ, hoàn thuế TTĐB và hỗ trợ giải trình khi cơ quan thuế, hải quan kiểm tra.