Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập được miễn thuế TNDN thế nào theo chính sách kinh tế tư nhân?
Trả lời nhanh
Theo khoản 4 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 và khoản 3 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế TNDN trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế tính liên tục.
Ưu đãi không áp dụng trong hai trường hợp chính:
doanh nghiệp hình thành từ sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình;
người đại diện theo pháp luật (nếu là thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc người góp vốn lớn nhất đã giữ vai trò tương tự tại một doanh nghiệp khác đang hoạt động, hoặc mới giải thể chưa đủ 12 tháng.
Nếu kỳ tính thuế đầu tiên dưới 12 tháng, doanh nghiệp được chọn bắt đầu miễn thuế ngay từ kỳ đó hoặc từ kỳ tiếp theo.
Bối cảnh: chính sách "mở đường" cho khu vực tư nhân
Nghị quyết 198/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025, cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế tư nhân. Miễn thuế TNDN 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là một trong những chính sách được quan tâm nhất, vì tác động trực tiếp đến dòng tiền giai đoạn khởi sự.
Chính sách được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP ngày 15/01/2026. Thông tư 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026 khẳng định nguyên tắc doanh nghiệp tự xác định điều kiện miễn thuế, giảm thuế, thời gian ưu đãi và số lỗ được chuyển khi kê khai, quyết toán.
"Tự xác định" có nghĩa là doanh nghiệp không cần xin phép trước. Mặt trái là toàn bộ rủi ro áp dụng sai thuộc về doanh nghiệp và sẽ lộ ra khi cơ quan thuế kiểm tra.
Ba điều kiện để được miễn thuế
1. Là doanh nghiệp nhỏ hoặc vừa. Tiêu chí xác định theo pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Nghị định 80/2021/NĐ-CP), dựa trên số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, kết hợp với tổng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn:
Lĩnh vực | Doanh nghiệp nhỏ | Doanh nghiệp vừa |
Nông, lâm, thủy sản; công nghiệp và xây dựng | Đến 100 lao động; doanh thu đến 50 tỷ đồng hoặc nguồn vốn đến 20 tỷ đồng | Đến 200 lao động; doanh thu đến 200 tỷ đồng hoặc nguồn vốn đến 100 tỷ đồng |
Thương mại và dịch vụ | Đến 50 lao động; doanh thu đến 100 tỷ đồng hoặc nguồn vốn đến 50 tỷ đồng | Đến 100 lao động; doanh thu đến 300 tỷ đồng hoặc nguồn vốn đến 100 tỷ đồng |
(Doanh nghiệp siêu nhỏ cũng thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.)
2. Đăng ký kinh doanh lần đầu. Doanh nghiệp phải thực sự thành lập mới, không phải "khoác áo mới" từ một pháp nhân cũ.
3. Đáp ứng điều kiện trong từng kỳ tính thuế. Năm nào doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện, chẳng hạn vượt quy mô doanh nghiệp vừa, thì năm đó không được miễn thuế.
Hai "bẫy" loại trừ thường gặp nhất
Bẫy 1: tái cấu trúc thành "doanh nghiệp mới". Doanh nghiệp thành lập do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình không được hưởng ưu đãi. Tách một bộ phận kinh doanh sẵn có thành công ty mới để "hưởng 3 năm miễn thuế" vì vậy không đạt mục tiêu.
Bẫy 2: nhà sáng lập "quen mặt". Ưu đãi bị loại trừ nếu một trong các người sau đã từng giữ vai trò tương tự tại một doanh nghiệp đang hoạt động, hoặc đã giải thể chưa đủ 12 tháng tính đến thời điểm thành lập doanh nghiệp mới:
người đại diện theo pháp luật (trừ trường hợp người này không góp vốn);
thành viên hợp danh;
người có số vốn góp cao nhất.
Đây là tình huống rất phổ biến với doanh nhân đã có công ty và muốn mở thêm công ty cho mảng kinh doanh mới. Thiết kế cơ cấu sở hữu và người đại diện ngay từ đầu sẽ quyết định doanh nghiệp mới có được hưởng ưu đãi hay không. Việc thiết kế đó phải trung thực, đúng bản chất, vì cơ quan thuế xem xét thực chất người góp vốn và người điều hành.
Chọn năm bắt đầu miễn thuế: quyết định đáng giá
Theo khoản 5 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, nếu kỳ tính thuế đầu tiên của doanh nghiệp có thời gian hoạt động dưới 12 tháng, doanh nghiệp được lựa chọn:
Cách 1: hưởng miễn thuế ngay từ kỳ tính thuế đầu tiên; hoặc
Cách 2: đăng ký với cơ quan thuế để bắt đầu miễn thuế từ kỳ tính thuế tiếp theo.
Ví dụ: Công ty D, doanh nghiệp nhỏ ngành dịch vụ, được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp ngày 15/9/2026. Năm 2026 công ty chỉ hoạt động 3,5 tháng và nhiều khả năng lỗ do chi phí khởi sự.
Nếu chọn cách 1: thời gian miễn thuế là 2026, 2027, 2028. Năm 2026 không có thu nhập để miễn, nên doanh nghiệp thực tế "mất" một năm ưu đãi.
Nếu đăng ký cách 2: thời gian miễn thuế là 2027, 2028, 2029, tức trọn ba năm có hoạt động đầy đủ.
Với doanh nghiệp thành lập vào nửa cuối năm, cách 2 thường có lợi hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục đăng ký với cơ quan thuế đúng quy định.
Lưu ý chuyển tiếp: doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trước ngày Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực (17/5/2025), nếu còn trong khoảng 3 năm kể từ ngày thành lập, được hưởng ưu đãi cho thời gian còn lại.
Sau 3 năm miễn thuế
Hết thời gian miễn thuế, doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng thuế suất ưu đãi theo Luật Thuế TNDN 2025:
15% nếu tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng;
17% nếu tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng.
Các mức này có điều kiện về quan hệ liên kết như đã phân tích trong các bài trước của loạt bài này.
Với hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp, Luật Thuế TNDN 2025 có chính sách miễn thuế riêng. Doanh nghiệp cần đánh giá cụ thể chính sách nào áp dụng và có lợi hơn trong từng trường hợp.
Checklist cho nhà sáng lập
Trước khi đăng ký: rà soát vai trò của người đại diện theo pháp luật và người góp vốn lớn nhất tại các doanh nghiệp khác.
Xác định doanh nghiệp thuộc nhóm nhỏ hoặc vừa theo lĩnh vực, số lao động, doanh thu hoặc nguồn vốn.
Nếu thành lập vào nửa cuối năm: cân nhắc đăng ký bắt đầu miễn thuế từ kỳ tính thuế tiếp theo.
Mỗi năm: kiểm tra lại điều kiện quy mô và lưu hồ sơ chứng minh (bảo hiểm xã hội, báo cáo tài chính).
Vẫn kê khai, quyết toán thuế TNDN đầy đủ. Miễn thuế không có nghĩa là miễn nghĩa vụ kê khai.
Lên kế hoạch cho giai đoạn sau miễn thuế: thuế suất 15% hoặc 17%, cấu trúc nhóm công ty và giao dịch liên kết.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế TNDN bao nhiêu năm?
Ba năm, tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Có cần nộp hồ sơ xin miễn thuế không?
Không cần xin phép. Doanh nghiệp tự xác định điều kiện và kê khai trên hồ sơ quyết toán. Riêng trường hợp chọn bắt đầu miễn thuế từ kỳ tiếp theo thì phải đăng ký với cơ quan thuế.
Giám đốc đang là người đại diện của công ty khác thì công ty mới có được miễn thuế không?
Nếu người đó vừa là người đại diện theo pháp luật vừa là thành viên góp vốn của công ty mới, và đang là người đại diện tại một doanh nghiệp đang hoạt động, công ty mới thuộc diện bị loại trừ. Trường hợp người đại diện theo pháp luật không góp vốn được loại trừ khỏi tiêu chí này.
Năm thứ hai doanh nghiệp tăng trưởng vượt quy mô doanh nghiệp vừa thì sao?
Năm nào không đáp ứng điều kiện thì năm đó không được miễn thuế.
Căn cứ pháp lý
Nghị quyết 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân (khoản 4 Điều 10).
Nghị định 20/2026/NĐ-CP ngày 15/01/2026 hướng dẫn Nghị quyết 198/2025/QH15 (khoản 3, khoản 5 Điều 7).
Thông tư 20/2026/TT-BTC ngày 12/3/2026 hướng dẫn Luật Thuế TNDN và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Nghị định 80/2021/NĐ-CP về tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa.
W&A đồng hành cùng doanh nghiệp
Ưu đãi 3 năm miễn thuế có giá trị lớn với doanh nghiệp mới, nhưng có thể mất trọn vẹn chỉ vì một quyết định cấu trúc sai ngay khi đăng ký. W&A hỗ trợ nhà sáng lập từ trước ngày thành lập:
Tư vấn cấu trúc thành lập doanh nghiệp: lựa chọn loại hình, cơ cấu sở hữu và người đại diện phù hợp, đúng bản chất và đáp ứng điều kiện ưu đãi.
Đánh giá điều kiện hưởng miễn thuế: xác định quy mô doanh nghiệp, rà soát các trường hợp loại trừ và chọn thời điểm bắt đầu miễn thuế tối ưu.
Dịch vụ kế toán, kê khai và quyết toán thuế cho doanh nghiệp mới, bảo đảm hồ sơ chứng minh ưu đãi đầy đủ qua từng năm.
Tư vấn chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp: so sánh chính sách ưu đãi và lộ trình chuyển đổi.
Virtual CFO: đồng hành tài chính giai đoạn tăng trưởng, chuẩn bị cho giai đoạn sau miễn thuế và gọi vốn.
Bình luận