Ưu đãi đầu tư trong thời đại thuế tối thiểu toàn cầu: Quỹ Hỗ trợ đầu tư và các ưu đãi phi thuế

Trả lời nhanh

Với tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro, ưu đãi thuế TNDN tại Việt Nam (thuế suất 10%, miễn giảm nhiều năm) phần lớn bị "thu lại" qua thuế bổ sung tối thiểu nội địa (QDMTT). Nguyên nhân là thuế suất thực tế bị kéo về mức 15%.

Ưu đãi đầu tư vẫn có giá trị, nhưng công cụ hiệu quả đã thay đổi:

• Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP hỗ trợ trực tiếp một phần chi phí đào tạo, nghiên cứu phát triển, đầu tư tài sản cố định, sản xuất sản phẩm công nghệ cao. Riêng dự án trung tâm R&D bán dẫn, trí tuệ nhân tạo có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí đầu tư ban đầu.

• Ưu đãi phi thuế TNDN, như miễn giảm tiền thuê đất, miễn thuế nhập khẩu hàng tạo tài sản cố định, hạ tầng và thủ tục đầu tư nhanh.

Với các tập đoàn dưới ngưỡng và doanh nghiệp trong nước, ưu đãi thuế TNDN truyền thống vẫn giữ nguyên giá trị.

Vì sao ưu đãi thuế TNDN "mất tác dụng" với tập đoàn lớn?

Giả sử một dự án được hưởng thuế suất 10% và miễn thuế 4 năm. Trong các năm miễn thuế, thuế suất thực tế gần bằng 0%. Nếu tập đoàn thuộc diện thuế tối thiểu toàn cầu, phần chênh lệch đến 15% (sau khi trừ phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất) sẽ phải nộp dưới dạng thuế bổ sung.

Kết quả là ngân sách Việt Nam thu lại phần lớn ưu đãi đã cho. Doanh nghiệp không còn được lợi nhiều như kỳ vọng ban đầu.

Đó là lý do Việt Nam thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư. Quỹ hỗ trợ bằng tiền cho các nhà đầu tư chiến lược, thay vì chỉ dựa vào miễn giảm thuế.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư: những điểm chính

Nội dung	Quy định chính tại Nghị định 182/2024/NĐ-CP
Đối tượng hỗ trợ chi phí hằng năm	Doanh nghiệp công nghệ cao; doanh nghiệp có dự án sản xuất sản phẩm công nghệ cao; doanh nghiệp có dự án ứng dụng công nghệ cao; doanh nghiệp có dự án trung tâm nghiên cứu và phát triển
Điều kiện quy mô (nhóm chung)	Dự án có quy mô vốn tối thiểu 12.000 tỷ đồng hoặc doanh thu tối thiểu 20.000 tỷ đồng/năm
Điều kiện quy mô (chip, mạch tích hợp bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI)	Vốn tối thiểu 6.000 tỷ đồng hoặc doanh thu tối thiểu 10.000 tỷ đồng/năm
Hạng mục hỗ trợ	Chi phí phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu và phát triển, đầu tư tài sản cố định, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, xây dựng công trình hạ tầng xã hội
Hỗ trợ chi phí đầu tư ban đầu	Dành cho dự án trung tâm R&D trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tối đa 50% chi phí đầu tư ban đầu
Điều kiện chung	Không có nợ thuế, nợ ngân sách quá hạn tại thời điểm nộp hồ sơ, cùng các điều kiện khác theo quy định

Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) tại thời điểm nộp hồ sơ, vì chính sách về Quỹ đang được tiếp tục hoàn thiện.

Bản đồ công cụ ưu đãi: tác động đến thuế tối thiểu toàn cầu

Công cụ	Ảnh hưởng đến thuế suất thực tế theo GloBE	Giá trị với tập đoàn trên ngưỡng
Thuế suất TNDN ưu đãi, miễn giảm thuế TNDN	Giảm trực tiếp thuế được tính, kéo thuế suất thực tế xuống dưới 15%	Thấp, phần lớn bị thu lại qua QDMTT
Hỗ trợ bằng tiền từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư	Tùy cách phân loại theo quy tắc GloBE, có thể được ghi nhận như thu nhập thay vì giảm thuế	Cao hơn, cần đánh giá kỹ cách hạch toán
Miễn giảm tiền thuê đất	Không phải "thuế được tính" theo GloBE, chủ yếu tác động đến chi phí	Giữ được giá trị phần lớn
Miễn thuế nhập khẩu hàng tạo tài sản cố định	Thuế nhập khẩu không phải thuế thu nhập theo GloBE	Giữ được giá trị phần lớn
Đầu tư nhân lực và tài sản thực tại Việt Nam	Tăng phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất, giảm lợi nhuận vượt trội	Giảm trực tiếp thuế bổ sung

Năm nguyên tắc thiết kế gói ưu đãi cho dự án mới

1. Xác định tập đoàn có trên ngưỡng 750 triệu euro không trước khi đàm phán ưu đãi. Câu trả lời quyết định ưu đãi nào có giá trị thật.

2. Mô phỏng thuế suất thực tế theo GloBE cho toàn bộ vòng đời dự án, tính cả QDMTT.

3. Ưu tiên hỗ trợ trực tiếp và ưu đãi phi thuế TNDN với tập đoàn trên ngưỡng: Quỹ Hỗ trợ đầu tư, tiền thuê đất, thuế nhập khẩu, hạ tầng.

4. Tính đến phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất: quy mô lao động và tài sản hữu hình tại Việt Nam trực tiếp làm giảm thuế bổ sung.

5. Chuẩn bị hồ sơ đáp ứng điều kiện Quỹ ngay từ đầu: quy mô vốn, doanh thu, chứng nhận công nghệ cao, cam kết nhân lực, tình trạng không nợ thuế.

Tình huống minh họa

Một tập đoàn Hàn Quốc dự kiến đầu tư nhà máy linh kiện bán dẫn với vốn 8.000 tỷ đồng. Theo cách nghĩ truyền thống, tập đoàn tập trung đàm phán thuế suất 10% trong 15 năm và miễn thuế 4 năm.

Khi mô phỏng theo quy tắc GloBE, phần lớn ưu đãi này sẽ bị thu lại qua QDMTT. Lý do là tập đoàn có doanh thu hợp nhất vượt xa ngưỡng 750 triệu euro.

Tập đoàn điều chỉnh chiến lược theo ba hướng:

• đánh giá khả năng được hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư (dự án thuộc lĩnh vực bán dẫn với ngưỡng vốn 6.000 tỷ đồng);

• tối ưu miễn giảm tiền thuê đất và miễn thuế nhập khẩu thiết bị;

• tăng quy mô trung tâm kỹ thuật tại Việt Nam để vừa đáp ứng điều kiện của Quỹ, vừa tăng phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất.

Câu hỏi thường gặp

Ưu đãi thuế TNDN còn ý nghĩa không khi có thuế tối thiểu toàn cầu?

Với doanh nghiệp trong nước và tập đoàn dưới ngưỡng 750 triệu euro, vẫn còn nguyên giá trị. Với tập đoàn trên ngưỡng, phần lớn ưu đãi có thể bị thu lại qua QDMTT.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư hỗ trợ những gì?

Hỗ trợ một phần chi phí phát triển nhân lực, nghiên cứu và phát triển, đầu tư tài sản cố định, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, hạ tầng xã hội. Riêng dự án trung tâm R&D bán dẫn, trí tuệ nhân tạo có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí đầu tư ban đầu.

Doanh nghiệp nào đủ điều kiện nhận hỗ trợ?

Chủ yếu là doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp có dự án công nghệ cao, R&D quy mô lớn: vốn từ 12.000 tỷ đồng hoặc doanh thu từ 20.000 tỷ đồng/năm. Với lĩnh vực chip, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI, ngưỡng là 6.000 tỷ đồng vốn hoặc 10.000 tỷ đồng doanh thu/năm.

Miễn tiền thuê đất có bị thuế tối thiểu toàn cầu thu lại không?

Thông thường không trực tiếp. Tiền thuê đất không phải thuế thu nhập theo quy tắc GloBE, nên ưu đãi này chủ yếu giảm chi phí và giữ được phần lớn giá trị.

Căn cứ pháp lý

• Nghị định 182/2024/NĐ-CP về thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ Hỗ trợ đầu tư.

• Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP về thuế tối thiểu toàn cầu.

• Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.

• Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

W&A đồng hành cùng doanh nghiệp

Thiết kế gói ưu đãi trong thời đại thuế tối thiểu toàn cầu đòi hỏi kết hợp pháp luật đầu tư, thuế quốc tế và mô hình tài chính. W&A hỗ trợ nhà đầu tư:

• Mô phỏng thuế suất thực tế theo GloBE và giá trị thực của từng ưu đãi cho vòng đời dự án.

• Đánh giá điều kiện và chuẩn bị hồ sơ đề nghị Quỹ Hỗ trợ đầu tư.

• Tư vấn ưu đãi phi thuế TNDN: tiền thuê đất, thuế nhập khẩu, thủ tục đầu tư đặc biệt.

• Đàm phán, làm việc với cơ quan nhà nước về gói ưu đãi cho dự án chiến lược.

• Cấu trúc đầu tư và chuỗi giá trị tại Việt Nam để tối ưu phần loại trừ dựa trên hoạt động thực chất.