Khống chế chi phí lãi vay 30% EBITDA: cách tính và chiến lược tài trợ vốn

Trả lời nhanh

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết chỉ được trừ tổng chi phí lãi vay thuần khi tính thuế TNDN, tối đa bằng 30% của chỉ tiêu sau:

Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh + chi phí lãi vay thuần + chi phí khấu hao trong kỳ

Trong đó, chi phí lãi vay thuần là chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay.

Ba điểm cần nhớ:

• Trần này áp dụng cho toàn bộ chi phí lãi vay, kể cả lãi vay từ ngân hàng độc lập, không chỉ lãi vay từ bên liên kết.

• Phần vượt trần được chuyển sang tối đa 5 năm tiếp theo, theo khoản 3 Điều 16 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.

• Trần này độc lập với quy định của Nghị định 320/2025/NĐ-CP về lãi vay từ bên không phải tổ chức tín dụng (phần lãi suất vượt mức tối đa theo Bộ luật Dân sự không được trừ).

Vì sao đây là chủ đề "nóng" lâu dài?

Quy định khống chế lãi vay được Việt Nam áp dụng theo khuyến nghị chống xói mòn cơ sở thuế của OECD (BEPS Hành động 4). Quy định này không có dấu hiệu bị nới lỏng: Nghị định 255/2026/NĐ-CP tiếp tục giữ mức 30%.

Trong khi đó, nhu cầu vốn vay của doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp sản xuất, bất động sản và hạ tầng, ngày càng lớn. Thêm vào đó, phạm vi quan hệ liên kết được mở rộng, kể cả khoản vay, mượn của giám đốc từ 10% vốn chủ sở hữu. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp trong nước trước đây chưa từng bị khống chế nay có thể thuộc diện áp dụng.

Cách tính: ví dụ cụ thể

Công ty AA có giao dịch liên kết, số liệu năm 2026 như sau:

Chỉ tiêu	Giá trị (tỷ đồng)
Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh	10
Chi phí lãi vay	32
Lãi tiền gửi, lãi cho vay	2
Chi phí lãi vay thuần (32 – 2)	30
Chi phí khấu hao	20
Chỉ tiêu tính trần (10 + 30 + 20)	60
Trần được trừ (30% × 60)	18
Phần lãi vay không được trừ trong năm	12

Hệ quả:

• 12 tỷ đồng bị loại khỏi chi phí được trừ năm 2026, làm tăng thu nhập chịu thuế tương ứng (thuế TNDN tăng khoảng 2,4 tỷ đồng với thuế suất 20%);

• phần này được chuyển sang các năm sau, tối đa 5 năm, và được trừ khi năm sau có "dư địa", tức chi phí lãi vay thuần thấp hơn trần của năm đó.

Các trường hợp loại trừ

Quy định có một số loại trừ đối với khoản vay và loại hình doanh nghiệp đặc thù, như tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, và một số khoản vay theo chương trình của Nhà nước. Doanh nghiệp cần đối chiếu nguyên văn Nghị định 255/2026/NĐ-CP để xác định khoản vay của mình có thuộc diện loại trừ hay không.

Không nên mặc định rằng "vay ngân hàng thì không bị khống chế". Khi doanh nghiệp đã có giao dịch liên kết, trần 30% áp lên tổng chi phí lãi vay thuần.

Sáu chiến lược tài trợ vốn hợp lý

1. Cân đối giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu. Với dự án có thời gian tạo lợi nhuận dài, tăng vốn góp thay vì vay nội bộ có thể giảm phần lãi vay bị loại. Cần cân nhắc thêm chi phí cơ hội và thuế khi hồi hương lợi nhuận.

2. Lập kế hoạch theo vòng đời dự án. Giai đoạn đầu, EBITDA thấp nên trần thấp, phần vượt có thể lớn. Doanh nghiệp cần dự phóng khả năng sử dụng phần chuyển tiếp trong 5 năm, tránh để phần này "hết hạn".

3. Xem xét chi phí lãi vay được vốn hóa. Lãi vay phục vụ đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản trong giai đoạn trước khi đưa vào sử dụng được vốn hóa vào nguyên giá theo chuẩn mực kế toán, không ghi nhận ngay vào chi phí trong kỳ. Cách xử lý thuế cụ thể cần được đánh giá theo quy định.

4. Rà soát lại quan hệ liên kết. Một số khoản vay, mượn với cá nhân có thể làm phát sinh quan hệ liên kết không cần thiết. Doanh nghiệp nên cấu trúc lại nguồn vốn để tránh tự đưa mình vào diện bị khống chế, nhưng phải đúng bản chất.

5. Kiểm soát lãi suất vay nội bộ. Lãi suất vay từ bên liên kết phải theo nguyên tắc giao dịch độc lập. Với bên cho vay không phải tổ chức tín dụng, lãi suất vượt mức tối đa theo Bộ luật Dân sự không được trừ.

6. Theo dõi và lưu hồ sơ phần chuyển tiếp. Lập bảng theo dõi chi phí lãi vay không được trừ của từng năm, thời hạn chuyển và số đã sử dụng. Kê khai đúng trên phụ lục quyết toán.

Tình huống minh họa

Công ty BB là doanh nghiệp bất động sản thuộc một tập đoàn tư nhân, vay công ty mẹ 500 tỷ đồng với lãi suất 10%/năm để phát triển dự án. Trong 3 năm đầu, doanh thu chưa được ghi nhận, EBITDA thấp. Phần lớn chi phí lãi vay không được trừ và được chuyển tiếp. Đến năm thứ 4, dự án bàn giao, lợi nhuận tăng mạnh.

Rủi ro nằm ở chỗ một phần chi phí lãi vay của năm thứ nhất có thể hết thời hạn chuyển 5 năm trước khi kịp sử dụng.

Tập đoàn đã xử lý bằng ba cách:

• chuyển một phần khoản vay thành vốn góp;

• xác định rõ phần lãi vay được vốn hóa vào giá trị dự án;

• lập lịch sử dụng phần chuyển tiếp theo kế hoạch bàn giao.

Nhờ đó, phần chi phí lãi vay bị "mất" vĩnh viễn được giảm thiểu.

Câu hỏi thường gặp

Khống chế lãi vay 30% EBITDA áp dụng cho ai?

Cho người nộp thuế TNDN có phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, trừ các trường hợp loại trừ theo quy định.

Lãi vay ngân hàng có bị tính vào trần 30% không?

Có. Khi doanh nghiệp thuộc diện áp dụng, trần 30% áp lên tổng chi phí lãi vay thuần, kể cả lãi vay từ ngân hàng độc lập.

Phần lãi vay vượt trần có bị mất hẳn không?

Không mất ngay. Phần vượt được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo, tối đa 5 năm, nếu các năm sau có dư địa dưới trần.

Có cách nào để không bị khống chế không?

Không có "cách lách" hợp pháp nếu doanh nghiệp đã có giao dịch liên kết. Tuy vậy, doanh nghiệp có thể hoạch định cơ cấu vốn, thời điểm vay và cách ghi nhận lãi vay để giảm phần bị loại và sử dụng tối đa phần chuyển tiếp.

Căn cứ pháp lý

• Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết (Điều 5, Điều 16).

• Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP (chi phí lãi vay không được trừ).

• Bộ luật Dân sự 2015, Điều 468 (lãi suất).

• Khuyến nghị BEPS Hành động 4 của OECD (tham khảo).

W&A đồng hành cùng doanh nghiệp

Chi phí lãi vay bị loại là "chi phí thuế ẩn" của cấu trúc vốn. Hoạch định từ đầu giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể trong suốt vòng đời dự án. W&A hỗ trợ:

• Tính toán trần lãi vay và phần chuyển tiếp cho từng năm, lập bảng theo dõi 5 năm.

• Mô hình hóa cơ cấu vốn vay, vốn chủ sở hữu cho dự án mới và tái cấu trúc tài chính.

• Rà soát quan hệ liên kết phát sinh từ khoản vay, mượn, kể cả với cá nhân điều hành, kiểm soát.

• Xác định lãi suất vay nội bộ theo nguyên tắc giao dịch độc lập và lập hồ sơ chứng minh.

• Kê khai phụ lục giao dịch liên kết và hỗ trợ giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.